Deze website is deel van www.bruggelokaal.be.

 

 

UDL Lezingen - Foto's - Syntheseteksten 2013-2014

Maandag 31 maart 2014

Prof. Filip Lardon, UA.     'Een kijk op kanker'
http://www.ua.ac.be/filip.lardon

Prof. Filip Lordan, UA tijdens zijn lezing: 'Een kijk op kanker'. Prof. Filip Lordan, UA tijdens zijn lezing: 'Een kijk op kanker'. Prof. Filip Lordan, UA tijdens zijn lezing: 'Een kijk op kanker'.

Maandag 17 maart 2014

Prof. Dave Sinardet, VUB-UGent.
'Een analyse van deactuele binnenlandse politieke situatie'.
Lezing niet doorgegaan!   


Vervangen door lezing van
Em. Prof. Ignace Thevelein over klassieke muziek.

Maandag 10 maart 2014

Prof. Filip De Keyzer, UGent.

'Reuma leren begrijpen'.

 

     UDL- Lezing 10 maart 2014

        'Reuma leren begrijpen' door Prof. Dokter Filip De Keyser. 

     We weten nog niet veel over de oorzaken van reuma.  Blijkbaar vergist ons eigen   immuun systeem  zich van vijand en richt het zijn pijlen op de eigen gewrichten.      Antistoffen worden gevormd tegen het lichaamseigen weefsel.
Reuma wijst op een  aantasting van het bewegingsapparaat met pijn als meest     voorkomend symptoom.
Reuma is een containerterm voor een aantal gewrichtsaandoeningen.

      Speelt voeding een rol?  Speelt stress een rol? Is er een erfelijkheidsfactor? Spelen voorafgaande infecties een rol?
      Er zijn twee grote groepen: artrose of  slijtagereuma. Vooral op oudere leeftijd vast te stellen.
      Daarnaast artritis of ontstekingsreuma (2 à 3 % van de bevolking).
      Belangrijk en om te onthouden : een vroege opsporing van reuma is meer dan wenselijk.
Dus aandacht bij gewrichtspijn, stramheid en problemen bij het bewegen. Want sommige mensen lopen  2 à 3 jaar rond met klachten waardoor er al schade is aan de gewrichten.
      Momenteel is een preventieve opsporing niet mogelijk .Bij klachten is er een detectie via bloedanalyse, radiologie, klinische verschijnselen (zwellingen...).
      Er is een nieuwe generatie medicijnen die een vrij spectaculair effect heeft , zeker in vergelijking met vroegere behandelingen.

      Prof. De Keyser publiceerde onlangs een heel leesbaar en leerrijk boek, samen met Mevr. Heidi van de Keere met deze titel: ‘Een klare kijk op reuma’. Aanbevolen.
 

 

Maandag 3 maart 2014

Prof. Manu Keirse, KULeuven.
'Later begint vandaag. Antwoorden over de laatste levensfase'.

De bijgevoegde foto's en presentatie kan je vergroten door op het betreffende beeld aan te klikken.
 

Bestuurslid Patrick De Ruwe gaf de inleiding bij de lezing van Prof. Manu Keirse. Prof. Manu Keirse, KULeuven tijdens zijn lezing: 'Later begint vandaag. Antwoorden over de laatste levensfase'. Prof. Manu Keirse, KULeuven tijdens zijn lezing: 'Later begint vandaag. Antwoorden over de laatste levensfase'. Prof. Manu Keirse, KULeuven beantwoordde de vele vragen van onze UDL-leden. Prof. Manu Keirse, KULeuven beantwoordde de vele vragen van onze UDL-leden.

Maandag 17 februari 2014

Prof. Georgi Verbeeck, KULeuven.
'Van het oude naar het nieuwe Zuid-Afrika'.

Voorzitter Stef D'haene bij de inleiding van de lezing Prof. Georgi Verbeeck, KULeuven. Prof. Georgi Verbeeck. prof. Georgi Verbeeck tijdens zijn lezing: 'Van het oude naar het nieuwe Zuid-Afrika'. Prof. Georgi Verbeeck tijdens de vraagstelling na de lezing: 'Van het oude naar het nieuwe Zuid-Afrika'. Prof. Georgi Verbeeck tijdens de vraagstelling na de lezing: 'Van het oude naar het nieuwe Zuid-Afrika'.

Maandag 27 januari 2014

Prof. Bart Morlion, KULeuven.
'Wanneer de pijn blijft. Kwaliteitsvol leven ondanks chronische pijn'.

Bestuurslid Chris Barri gaf de inleiding bij de lezing van Prof. Bart Morilon. Prof. Bart Morilon tijdens zijn lezing. Prof. Bart Morilon tijdens zijn lezing. Prof. Bart Morilon tijdens zijn lezing. Prof. Bart Morilon.

Maandag 20 januari 2014

Prof. Dirk De Wachter, KULeuven.
'Borderline-Times: een psychiatrische analyse van onze maatschappij'.
De bijgevoegde foto's en presentatie kan je vergroten door op het betreffende beeld aan te klikken.

Prof. Dirk De Wachter, KULeuven tijdens zijn lezing. Aandachtige UDL-leden in het bomvolle Congerscentrum Sint-Jan. Prof. Dirk De Wachter, KULeuven tijdens zijn lezing. Prof. Dirk De Wachter, KULeuven tijdens zijn lezing. Prof. Dirk De Wachter, KULeuven beantwoordde de vragen van onze UDL-leden.. Presentatie van Prof. Dirk De Wachter, KULeuven.

Maandag 13 januari 2014

Dirk Musschoot, journalist.
'100 jaar Titanic: het ware verhaal van de Belgen en de Nederlanders'.

Maandag 16 december 2013

Prof. Marc Devos, UGent.
'De vergrijzing en de toekomst van onze pensioenen'. 

 

Prof. Marc Devos, UGent, tijdens zijn lezing: 'De vergrijzing en de toekomst van onze pensioenen'. Meer dan 550 UDL-leden tijdens de lezing van Prof. Marc Devos Prof. Marc Devos, UGent, tijdens zijn lezing: 'De vergrijzing en de toekomst van onze pensioenen'. Prof. Marc Devos, UGent, tijdens vraagstelling: 'De vergrijzing en de toekomst van onze pensioenen'. Prof. Marc Devos, UGent, tijdens vraagstelling: 'De vergrijzing en de toekomst van onze pensioenen'.

Maandag 9 december 2013

Em. Prof. Jos Uyttenhove, UGent.
'Energievoorziening in de 21ste eeuw, na Tsjernobyl, Fukushima en het Kyotoprotocol'.

 

In 7 stappen wordt de energieproblematiek chronologisch behandeld aan de hand van ruime en objectieve informatie. Steunend op deze feiten  kan de toehoorder dan een eigen mening  vormen over deze complexe materie.

1. Eerst is er een historisch perspectief over de energiesituatie in de jaren na WOII tot 1970.

2. Dan volgen de belangrijke keerpunten in de jaren ‘70 met de oliecrisissen en de opkomende milieuproblematiek. In talrijke landen waaronder België werd toen gekozen voor een elektriciteitsvoorziening met nucleaire energie.

3. De ramp in Tsjernobyl (1986), een ongeval als gevolg van menselijke fouten, veroorzaakte wereldwijd een stop in de verdere aanwending van kernenergie. Een sterke anti-nucleaire stroming ontstond in de publieke opinie.

4. Het Kyoto protocol (1997) was de voorzichtige aanzet tot beperking van de CO2 uitstoot in het kader van de “global warming” problematiek. De overheid hier startte de subsidiëring op van energiebesparende maatregelen (isolatie, spaarlampen) en van alternatieve energievormen (wind, zonnepanelen).

5. Op de Europese top van 9 maart 2007 te Brussel werd het ambitieuze 3 x 20% plan tegen 2020 goedgekeurd: 20% reductie van de CO2uitstoot, 20% minder energieverbruik en 20% hernieuwbare energiebronnen. 

6. In verschillende landen wordt na deze EU-top weer gedacht aan nieuwe kerncentrales (generatie 3) om zo de CO2 te kunnen reduceren en te voorzien in een basisenergie tegen economisch verantwoorde kostprijs. 

7. Dan gebeurt op 11 maart 2011 de ramp in de Fukushima Daiichi centrale door een natuurverschijnsel, de tsunami. Wat nu met kernenergie en wat zijn de alternatieven, wat is hun echte kostprijs en hun milieu impact?

Vorm uw eigen mening…

Een aantal dia’s uit de presentatie, vooral over de laatste punten, kunnen bekeken worden op mijn UGent website (http://users.ugent.be/~juytt/)

Dit materiaal is uitsluitend voor eigen gebruik van de UDL-leden bedoeld en mag op geen enkele wijze verspreid worden.

 

Voorzitter Stef D'haene bij de inleiding van de lezing Em. Prof. Jos Uyttenhove, UGent. Em. Prof. Jos Uyttenhove tijdens zijn lezing. Em. Prof. Jos Uyttenhove.

Maandag 4 november 2014

Em. Prof. Marcel De Cleene, UGent. 'Planten als dragers van cultuur'.

Em. Prof. Marcel De Cleene tijdens zijn lezing, 'Planten als dragers van cultuur'. em. Prof. Marcel De Cleene tijdens zijn lezing, 'Planten als dragers van cultuur'. Em. Prof. Marcel De Cleene tijdens zijn lezing, 'Planten als dragers van cultuur'. Em. Prof. Marcel De Cleene tijdens zijn lezing, 'Planten als dragers van cultuur'.

Maandag 21 oktober 2013

Mevr. Marcia De Wachter, Dir. Nationale Bank.
'Paniek op de financiële markten. Wat met onze centen.' 

Meer dan 500 aanwezige UDL-leden. Voorzitter Stef D'haene bij de inleiding van de lezing van Mevrouw Marcia De Wachter, Dir. Nationale Bank. Mevrouw Marcia De Wachter, Dir. Nationale Bank tijdens haar lezing. Mevrouw Marcia De Wachter, Dir. Nationale Bank tijdens haar lezing. Mevrouw Marcia De Wachter, Dir. Nationale Bank tijdens haar lezing. Mevrouw Marcia De Wachter, Dir. Nationale Bank beantwoordde de verschillende vragen van onze UDL-leden.

Maandag 14 oktober 2013

Prof. Erik Duval, KULeuven. 'De Google-maatschappij: mogelijkheden en risico's'.

Bekijk de presentatie op:

 www.slideshare.net/erik.duval/de-google-maatschappij

Prof. Erik Duval, KULeuven tijdens zijn lezing: 'De Google-maatschappij: mogelijkheden en risico's'. Prof. Erik Duval, KULeuven tijdens zijn lezing: 'De Google-maatschappij: mogelijkheden en risico's'. Prof. Erik Duval, KULeuven tijdens zijn lezing: 'De Google-maatschappij: mogelijkheden en risico's'. Prof. Erik Duval, KULeuven tijdens zijn lezing: 'De Google-maatschappij: mogelijkheden en risico's'. Voorzitter Stef D'haene  stelde de talrijke vragen van onze UDL-leden en Prof. Erik Duval beantwoordde de vragen.

Maandag 7 oktober 2013

Em. Prof. Luc De Vos, KMS. 'Wereldoorlog I en Wereldoorlog II: een vergelijking.

Em. Prof. Luc De Vos tijdens zijn lezing. Em. Prof. Luc De Vos tijdens zijn lezing. Voorzitter Stef D'haene  stelde de talrijke vragen van onze UDL-leden en Em. Prof. Luc De Vos beantwoordde de vragen.
Maandag 23 september 2013

Prof. Paul Verhaeghe, UGent.   'Identiteit of het gevaar van het neoliberalisme'

Website:http://paulverhaeghe.psychoanalysis.be/

Opening van het 37ste academiejaar 2013-2014. Opening van het 37ste academiejaar 2013-2014. Opening van het 37ste academiejaar 2013-2014. Voorzitter Stef D'haene bij de inleiding van de lezing van Prof. Paul Verhaeghe, UGent. Klanktechnicus, Rik Gheldof met Prof. Paul Verhaeghe. Prof. Paul Verhaeghe, UGent, tijdens zijn lezing: 'Identiteit of gevaar van het neoliberalisme'. Voorzitter Stef D'haene  stelde de talrijke vragen van onze UDL-leden en Prof. Paul Verhaeghe beantwoordde de vragen. Voorzitter Stef D'haene  stelde de talrijke vragen van onze UDL-leden en Prof. Paul Verhaeghe beantwoordde de vragen. Kaft van het boek: 'Identiteit'. Technische gegevens van het boek 'Identiteit'.
Paul Verhaeghe
 
Identiteit, uitgegeven door de Bezige Bij, Amsterdam, 10de druk september 2013.
 
1) hoe ontstaat identiteit, en wat is de plaats daarin van normen en waarden?
2) hoe ziet onze huidige identiteit eruit, en waarom ziet die er zo uit? 
3) wat is er verkeerd aan, en hoe kunnen we dit ten goede keren? 
 
IDENTITEIT & NORMEN EN WAARDEN
 
- Identiteit komt van BUITEN, is een constructie (en dus niet aangeboren)
- Identiteit bevat ten volle normen en waarden (en dus kunnen we die niet verliezen, ze kunnen   enkel veranderen)
- Identiteit bestaat uit verhoudingen waarin die normen en waarden vorm krijgen
 
Voorbeeld: adoptie
 
Onderliggende processen:
- Identificatie, spiegeling met moeder, ouders, onmiddellijk vanaf geboorte; cfr LATIJN: identiteit, idem, gelijk zijn aan
- Separatie: afstandname van die spiegeling, keuze voor iets anders: zie bepaalde leeftijdsperiode: koppigheidsfaze, puberteit, adolescentie = kiezen voor iets of iemand anders
 
→ DUS: enerzijds gelijk zijn aan de ander, anderzijds mogelijkheid tot afstandname en  originaliteit
 
Uitleg: 
 
- spiegeling letterlijk zichtbaar tss moeder en baby: moeder vertelt ons wat we voelen, waarom we dat voelen, hoe we daarmee moeten omgaan en later, hoe we met de ander moeten omgaan.
- Begint al voor de geboorte: actieve foetus: “er zit pit in, helemaal mijn grootvader, zal het ver brengen” of “nu al ambetante adhd’er, wat zal dat straks zijn”
- belangrijk: normen en waarden daarbinnen! Dit wordt vandaag al te vaak vergeten: identiteit heeft daar alles mee te maken
-→ die spiegelboodschappen vertellen ons hoe we met ons lichaam moeten omgaan en met dat van de ander, hoe we ons moeten gedragen en zelfs hoe we moeten denken. Is zeer dwingend (aan de rand van het dorp: ‘een echte Verhaeghe doet dat niet’)
- Spiegeling niet beperkt tot moeder, ook ruimer, gezin, dorp enzovoort  - dit breidt zich steeds uit. Groepsidentiteit bestaat (zie identiteit), maar waar leg je de grens?
- = het grote verhaal, het narratief, dat voor een cultuurgebonden gemeenschappelijke identiteit zorgt
 
In onze identiteit liggen niet alleen normen en waarden vervat, maar onmiddellijk daarbij aansluitend ook de typische verhoudingen tegenover de ander:
- De ander van het andere geslacht: hoe verhoud je je als man tegenover een vrouw, hoe vul je wederzijds die identiteit in?
- De ander van de autoriteit, dwz de ander van de andere generatie: hoe verhoud je je als jongere tegenover een ouder iemand? (Wat met een maatschappij die moeder en dochter als twee zussen voorstelt?)
- De ander gelijke – hoe verhoud je je tegenover leeftijdsgenoten, tegenover collega’s? 
 
Cfr. opnieuw adoptie: opgroeien in een ander groot verhaal = andere identiteit, andere normen en waarden, andere verhoudingen tov de ander.
 
En ten slotte: in onze identiteit ligt verhouding tov onszelf, op grond van die verhoudingen:
- Zelfrespect
- Zelfvertrouwen
- Zelfliefde
→   steeds te begrijpen als wat we van de ander gekregen hebben
 
EN WAT MET  HET BIOLOGISCHE DETERMINISME ?
 
'Wij zijn ons brein' – alles is neurobiologisch, alles is genetisch bepaald, er is geen keuze-vrijheid.
 
Dit klopt niet voor de psychologische identiteit, en is grotendeels onzin, zeker als je het toepast op psychologische en psychiatrische afwijkingen.
 
Twee voorbeelden:
 
- Genderidentiteit: biologisch geboren als man of vrouw; de invulling daarvan hangt af van de cultuur (moslim / westen)
- Taalvermogen: genetisch bepaald; maar: geen gen voor Frans of chinees, volledig cultureel bepaald – en maakt nogal een verschil. Wat zijn de effecten van een taal die geen woord heeft voor ‘persoonlijkheid’? Sommige talen kennen het woordje ‘ik’ niet. 
 
Wetenschappelijk: zeer overtuigend bewijs voor een wisselwerking tussen nature en nurture voor zo ongeveer alle kenmerken. Laatste stand van zaken, sedert ontdekking menselijk genoom: de epigenetica, dwz: omgevingsinvloeden kunnen genen aan- of uitschakelen, en dit zelfs voor twee generaties.
 
Veel interessanter dan ‘wij zijn ons brein’ hype is het degelijk gedragsbiologisch onderzoek – welke soorten gedrag hebben wij, als soort evolutionair verworven? Zie onderzoek van Frans de Waal over primaten
 
1) wij zijn een sociale diersoort 
Dit doorprikt twee illusies: 
die van het autonome, autarkische individu (dier alleen is ziek of uitgesloten)
die van een maatschappij berustend op gelijkheid (noodzaak aan hiërarchie en leiderschap)
 
2) evolutionair ingebakken gedrag in de mens: twee clusters 
een egoïstische (individu, separatie, autonomie, egoïsme)
een altruïstische (groep, samenhang, delen, solidariteit)
waarbij de omgeving bepaalt welke kant er dominant naar buiten treedt.
 
BESLUIT INZAKE DE ONTWIKKELING VAN IDENTITEIT
 
- Omgeving, ruimer, cultuur, is sterk determinerend voor identiteit – hoe diverser een cultuur, hoe diverser de identiteiten
- Binnen de identiteitsontwikkeling hebben we twee tendensen, een waardoor we gelijk worden aan de anderen, en een waarlangs we afstand kunnen nemen en dus een keuzemogelijkheid hebben – keuze betekent meteen ook de mogelijkheid tot verandering, maar ook verantwoordelijkheid
- Indien andere maatschappij, dwz ander dominant verhaal-cultuur-spiegel dan andere identiteit
- Meteen ook: andere normen en waarden, en dus andere sociale omgangsvormen
 
= is belangrijke correctie op de huidige dominante opvatting dat wij geen normen en waarden meer zouden hebben; dat klopt niet, we hebben die wel, op grond van een ander dominant narratief, en we zijn er alles behalve gelukkig mee.
 
ANDERE MAATSCHAPPIJ ANDERE IDENTITEIT ANDERE SOCIALE VERHOUDINGEN
 
Onze identiteit is absoluut niet meer vergelijkbaar met die van dertig jaar geleden, laat staan met die van nog vroeger. Provocerende vergelijking: de Vlaming van 50 jaar geleden gelijkt meer op de huidige moslim dan op de huidige Vlaming.
 
Bovendien: er scheelt iets met die huidige identiteit, 
- zie de psychiatrie: ‘persoonlijkheidsstoornissen’, 
- zie de alomtegenwoordige klacht over ‘het verlies’ van normen en waarden (geen verlies, wel verandering)
 
Stelling:
- Huidige identiteit en normen en waarden en de bijbehorende sociale verhoudingen zijn het product van een neoliberale meritocratie
- Die identiteit en bijbehorende ethiek is zeer ongezond op individueel niveau en zeer schadelijk op maatschappelijk niveau.
 
Geschiedenis zoals altijd begonnen met de beste bedoelingen:
 
MERITOCRATIE
 
Zie parabel van de talenten. Aanvankelijk zeer positief: Verlaten van standenmaatschappij en vriendjespolitiek vanaf jaren ‘60
 
Geeft zeer goed gevoel: sociale mobiliteit, zeggingschap, greep op het eigen leven, ‘belonging’, enzovoort
 
Bij ons: onderwijsmeritocratie vanaf jaren ‘60.
 
Tot stand gekomen binnen bepaald tijdsklimaat: ’60 – ’70: solidariteit, accent op groep en op gemeenschap, op burgerzin
 
= dwz :  is tot stand gekomen binnen het toenmalige grote verhaal waarmee mensen hun identiteit vormden
 
NEOLIBERALISME
 
Vanaf jaren 80: economische ideologie (niet te verwarren met klassiek liberalisme)
 
Centraal idee in neoliberalisme: een vrije markt reguleert zichzelf, er mag hoogstens een flinterdun laagje overheid tussen burger en markt; alle accent op private belangen, staat dient als superieure verzekeringsmaatschappij voor die private belangen.
 
'Private belangen', lees: multinationals en financiële bedrijven, banken
 
Systematische afbraak van elke vorm van overheid, enkel de economie telt, en bovendien de economie in een bepaalde versie
 
Cfr. Thatcher: 'There is no such thing as society, there are only individuals'
 
Nieuw toverwoord, meteen ook nieuwe MORELE norm: EFFICIENTIE
 
Vlgns Alasdair McIntyre, After Virtue: morele fictie
 
- Moreel: omdat dit inderdaad de nieuwe norm wordt, waaraan moreel goed of moreel slecht afgewogen wordt  – meteen ook de norm voor normaal of abnormaal
- Moreel: omdat dit de economie een vrijbrief geeft om mensen te manipuleren op een massale, nooit-geziene schaal – schrijft dit in 1981! Zie beurscrisis vandaag: een beperkt aantal banken en mensen slagen erin de reële economie om zeep te helpen, en de mensen ervan te overtuigen dat zij moeten inleveren….
 
- Fictie: het is absoluut niet efficiënt van zodra je niet meer op korte termijn kijkt, kijken op middellange termijn volstaat om dat te zien
- Fictie: omdat het doel niet efficiëntie is, maar wel winst op korte termijn Take the money and run.

Concreet: 
- alle accent op productie: zoveel mogelijk output voor de goedkoopste prijs
- ondertussen is zelfs dat veranderd: alle accent op kortetermijnwinst via aandelen en vooral via zogenaamde derivaten – The City (London) grote boosdoener, die vorm van economie maakt de echte economie kapot
 
NB: in het eigenlijke bedrijfsleven zijn ze van deze opvattingen aan het terugkeren! Precies omdat ze de negatieve gevolgen ervan zien. De sectoren waar dit vandaag het MEEST toegepast wordt, zijn de sectoren die vroeger publiek waren: onderwijs, onderzoek, zorg, dienstverlening enzovoort.
 
Dit valt duidelijk af te lezen aan het taalgebruik:
Ziekenhuis = zorgbedrijf; universiteit = kennisbedrijf, ziekenhuizen en universiteiten zijn ‘spelers’ op de markt enzovoort
 
Zie Hans Achterhuis De utopie van de vrije markt.
 
COMBINATIE MERITOCRATIE EN NEOLIBERALISME
 
Als je de beste wil laten doorgroeien, moet dat op een of andere manier ook berusten op een evaluatie.
 
Aanvankelijke meritocratie zeer eenvoudig: onderwijs, en zorgen voor doorgroeimogelijkheden, gebaseerd op kwalitatieve evaluatie.
 
MAAR:
 
Combinatie met  neoliberalisme is dodelijk, omdat de belangrijkste merit binnen het neoliberalisme de PRODUCTIE is, de output (ter info: universiteit krijgt nu outputfinanciering: hoe meer diploma’s we afleveren, hoe meer geld we krijgen) 
 
Bovendien: de productie aan de goedkoopst mogelijke kostprijs
 
Gevolg:
- de ‘beste’ mensen/instellingen zijn zij met de hoogste output; 
-De beste aanpak om dit te realiseren, is te zorgen voor onderlinge concurrentie
 
= vb bij Enron bedrijf:  RANK and YANK: ieder jaar een op vijf werknemers ontslagen, zij met de laagste productiviteit, na hen eerst publiek aan de schandpaal genageld te hebben
 
Gevolg: 
- iedereen fraudeerde, van laag tot hoog; ‘the stats’ werden systematisch vervalst
- niemand vertrouwde de ander nog, werksfeer volledig verpest
- enorme fiscale fraude, bankroet
 
Vandaag: dit systeem wordt door ongeveer alle multinationals toegepast: 20 % highflyers die de bonussen krijgen, 70 % die het werk doet en 10 % die jaarlijks afgedankt wordt. (Google eens)
 
Om het RANK AND YANK te installeren, moet men kunnen meten – dit is een van de grote illusies: 'METEN IS WETEN'.  
 
Dit ‘meten is weten’ heeft een
PARADOXAAL DUBBEL GEVOLG (paradoxaal omdat dit ingaat tegen de bedoeling van een meritocratie)
 
1) groeiend onderscheid tussen een echte werkelijkheid en papieren werkelijkheid
2) de sociale mobiliteit stopt zeer snel (na ongeveer één generatie)
 
1ste gevolg:
De oorzaak daarvan ligt in iets wat men over het hoofd ziet:
meten is STUREN, en gaat heel sterk de werkelijkheid beïnvloeden; 
 
= binnen de kortste keren doen werknemers enkel nog die dingen die letterlijk meetellen, al de rest gaat men verwaarlozen
= bovendien opent dit alle mogelijkheden tot vervalsing, ook al omdat de meetinstrumenten meestal zeer ver van de realiteit op de werkvloer staan
 
GEVOLG: groeiend onderscheid tussen een papieren werkelijkheid en de echte werkelijkheid. Twee voorbeelden:
- de beurscrash: alles liep perfect in de virtuele economie, the sky was the limit – tot de reële economie in elkaar zakte; cf uitspraak Alan Greenspan, voor een commissie: “dit kan niet, alle cijfers bewezen het tegendeel”
- onderwijs in Nederland: ingrijpende hervormingen, volgens de evaluaties alles liep perfect, tot de eerste generatie aan de universiteit kwam (commissie Dijsselbloem).
 
'Meten is weten' zorgt vooral voor een verregaande vorm van blindheid. 
 
2de gevolg: het stilvallen van de sociale mobiliteit: wie bovenaan zit, zal de meetinstrumenten op een dusdanige manier gaan bepalen dat zij bovenaan BLIJVEN. 
 
Nogal wat studies tonen aan dat binnen de tijdspanne van één generatie de sociale mobiliteit stilvalt, dat de topgroep zichzelf gaat bevoordelen en dat de middenklasse wegvalt. Dit is volop bezig in de Angelsaksische landen, bij ons gelukkig nog minder, maar toch een hellend vlak.
 
EFFECTEN OP SOCIALE VERHOUDINGEN (onderdeel van identiteit)
 
Neoliberalisme beroept zich op een nieuwe vorm van sociaaldarwinisme (Darwin zou zich in zijn graf omkeren):
 
Bevat een belangrijke verschuiving: niet survival of the fittest, wel survival van de sterkste
 
 =  het “recht” van de sterkste, die omdat hij de sterkste is, alles mag doen
 
Geschiedenis: misbruik van de evolutieleer om het kolonialisme en het racisme te rechtvaardigen, en de emancipatie van de vrouw tegen te houden.
 
Eindpunt:  de Holocaust: de Untermenschen en de Ubermenschen. Nb: dit werd tot de tweede wereldoorlog algemeen aanvaard als een wetenschappelijke theorie die op onderzoek gebaseerd was (oa op basis van ‘meten is weten’, de craniometrie)
 
Vandaag: verschoven van GROEP naar het INDIVIDU: denk aan Richard Dawkins, The selfish gene, de zelfzuchtige genen (als hername van Thomas Hobbes: Homo homini lupus est). 
 
Die opvatting over de mens is het nieuwe grote verhaal geworden vanaf ’80-’90,
 
= het nieuwe grote verhaal, dat alles domineert en waaruit wij onze identiteit halen: je moet ‘het maken’, je moet succes hebben, en vooral meer succes dan de ander – de wereld als één grote reality show, van the weakest link tot robinson island
 
 cfr. het onderwijs, competentiegericht, leerlingen die ondernemer-van-zichzelf moeten worden
 
Gevolg: een hyperindividualisme, het op zichzelf teruggegooid zijn – met als twee tegenpolen: sociale angst versus arrogant narcisme
 
Dit is uitdrukkelijk een ideologie – de neoliberale ideologie – MAAR presenteert zich als een correcte weergave van de werkelijkheid. De mens IS zo, de mens zit zo in elkaar, het is wetenschappelijk bewezen.
 
Wetenschappelijk beschouwd klopt dit niet, zie het onderzoek van Frans de Waal over primaten: welk gedrag zit er evolutionair ingebakken in de mens? 
 
er is meer dan voldoende bewijs dat wij, net zoals alle primaten, 
zowel een egoïstische (individu, separatie, autonomie, egoïsme)
als een altruïstische (groep, samenhang, delen, solidariteit) kant hebben, en dat de omgeving bepaalt welke kant er dominant naar buiten treedt.
 
Cfr. eerste helft vorige eeuw: alle accent op groep en verplichte conformiteit, dodelijk voor het individu. Vandaag net omgekeerd: alle accent op het individu, dodelijk voor de groepssamenhang.
 
MAAR: mens is een sociaal dier. Een individu dat alleen zit, is ofwel ziek, ofwel gestoord. 
 
Vandaag: alle accent op het hyperindividualisme, ook wat de normen en waarden betreft, ook wat de sociale verhoudingen betreft. 
 
INVLOED OP ETHIEK
 
Even in herinnering brengen: ethiek, normen en waarden, zijn een integraal onderdeel van onze identiteit
 
Welke ethiek hoort er bij een neoliberale identiteit? 
 
Vrij simpel: de neoliberale ideologie is dodelijk voor een gemeenschapsgevoel – there is no such a thing as society
 
Vroeger: spanningsveld tussen maatschappij en burger, met wederzijdse rechten en plichten
 
Vandaag: tegenstelling tussen organisatie en individu, die lijnrecht tegenover elkaar staan
 
- individu identificeert zich niet langer met organisatie (‘wat brengt het op?)
- organisatie draagt geen zorg meer voor individu (‘herstructureren’)
- verhouding wordt contractueel geregeld (alles wat daarbuiten valt, telt niet mee)
- organisatie eist inzet van individu in functie van een verondersteld algemeen belang – maar in feite in functie van eigenbelang
 
Gevolg: 
-groeiend wantrouwen, dus alles moet gemeten en geëvalueerd worden (‘output’)
-wie meet en evalueert, moet ook gemeten en geëvalueerd worden
→ toename van evaluaties, functioneringsgesprekken enzovoort
 
= iedereen wordt gecontroleerd, maar die controle is nergens en overal, anonieme macht, Big Brother, maar geen centrale autoriteit
 
= In plaats van de klassieke autoriteit, nu overal camerabewakingen en contracten, en toenemend klimaat van angst en onzekerheid
 
 
RESULTAAT: exponentiële groei van regels en reglementen
 
= paradox van het neoliberalisme: gericht op deregulering, en er zijn nog nooit zoveel regelgevingen geweest als vandaag 
 
Heeft ook te maken met verschuiving van intrinsieke naar extrinsieke motivatie (en van intrinsieke naar extrinsieke waarde)
 
- indien autonomie, dan intrinsieke drijfveer om het goed te doen, samen met verantwoordelijkheidsgevoel
- indien extern opgelegde kwaliteitscriteria, dan externe motivatie
- Leidt tot eenheidsworst, eenheidskwaliteit, en vooral: daling motivatie en daling verantwoordelijkheidsgevoel (ik beslis toch niks), en daling arbeidsvreugde
 
Gevolgen voor de werknemers
- steeds meer evaluaties 
- daling in de autonomie, in het zogenaamde agency gevoel. 
- Leidt volgens  Sennett tot infantilisering van de werknemers: 
kinderlijke woedeaanvallen, jaloers voor trivialiteiten, leugentjes om bestwil, bedrog, leedvermaak en kleinzielige wraakgevoelens. Pesten als een typisch symptoom van onmacht, waarbij de frustraties afgereageerd worden op de zwakste.
- daling inzake agency, ook daling zelfrespect en identiteit. 
 
resultaat: vernedering, schuld en schaamte, omdat men het niet gemaakt heeft, omdat men een loser is
 
→ een maatschappij met een beperkte groep winners bovenop een groeiende groep losers is niet alleen slecht, maar ook gevaarlijk 

HOE VERANDEREN???
 
De huidige identiteit & stoornissen tot stand gekomen op pakweg 15 – 20 jaar – zal evenveel tijd vragen om die te veranderen, en zal op dezelfde manier moeten gebeuren.
 
Welke Corporate Values? Welke in de sport? Welke in het onderwijs? 
 
Huidige vraag naar onderwijshervorming legt accent op watervaltoestanden, leerprogramma’s enzovoort
 
Wat ik niet hoor: welke normen en waarden willen we doorgeven? 
 
Cfr. onderzoek naar ‘values’ levert een zeer belangrijke vaststelling:
 
- Waarden komen in clusters, zie ook onderzoek de Waal
- Stimulering van één onderdeel roept de rest op
- En veroorzaakt meteen een afwending van de andere cluster
-Verschillende clusters tezelfdertijd installeren gaat NIET
 
Besluit: we zullen moeten kiezen
- Ofwel: fysieke attractiviteit en populariteit, competitie en carrière, geld en materiële luxe. 
- Ofwel: fysieke gezondheid en autonomie, solidariteit en samenwerking, welbevinden en het belang van het spirituele. 
 
De eerste groep leunt aan bij extrinsieke  waarden, de tweede bij intrinsieke,
 
Die twee verschillende clusters geven vorm aan twee verschillende identiteiten met twee verschillende invullingen van moraal. 
 
We hoeven geen uitvoerige maatschappijstudie uit te voeren om tot de vaststelling te komen dat onze huidige economisch-maatschappelijke organisatie enkel de cluster ‘van het individualisme en de separatie stimuleert. 
 
De manier waarop het competentiegericht onderwijs vandaag ingevuld wordt, zendt onze jongeren regelrecht in de competitie- en carrièrecluster, met in het kielzog alle bijbehorende waarden. Wat de voorstanders te weinig beseffen is dat dit automatisch ten koste gaat van de andere groep normen en waarden. Competitieve solidariteit  kan niet. 
 
Elke hervorming van het onderwijs moet daarbij stilstaan, niet zozeer welke competenties we onze kinderen willen meegeven, maar ook en vooral: welke normen en waarden.